Pon-Pet: 13-19h

Povlačenje desni (recesija gingive): uzroci i savremene mogućnosti lečenja

Povlačenje desni (recesija gingive) predstavlja stanje u kojem se ivica desni postepeno pomera, ostavljajući ogoljen koren zuba što utiče na zdravlje desni, stabilnost zuba i kvalitet održavanja oralne higijene. Iako mnogi pacijenti u početku ne obraćaju pažnju na ove promene, recesija može imati značajan uticaj na dugoročno zdravlje zuba i desni.

U nastavku detaljnije objašnjavamo kako recesija nastaje i koje nam savremene terapijske metode stoje na raspolaganju.

Šta je recesija gingive?

Recesija gingive je stanje kada se desni sa svoje uobičajene pozicije povuku naniže ili naviše, zbog čega dolazi do izlaganja korena zuba.
Pacijenti to obično primete po tome što:

zubi deluju duže nego ranije
linija desni postaje neujednačena
javlja se osetljivost zuba na toplo i hladno
prisutna je nelagodnost ili bol tokom četkanja zuba

Recesija gingive može zahvatiti samo jedan zub, što nazivamo lokalizovanom recesijom, ili više zuba istovremeno, kada govorimo o generalizovanoj recesiji.

Zašto dolazi do povlačenja desni?

Povlačenje desni može nastati usled različitih faktora — mehaničkih, upalnih ili anatomskih, a u praksi se često radi o njihovoj kombinaciji. Najčešći uzroci su:

1. Parodontopatija

Upala potpornog aparata zuba dovodi do postepenog gubitka kosti oko korena zuba. Kako se koštana potpora smanjuje, desni gube svoj prirodan oslonac i povlače se naniže ili naviše. Kod osoba sa parodontopatijom recesija je čest nalaz.

2. Neadekvatna oralna higijena

Neredovno ili površno pranje zuba dovodi do nakupljanja dentalnog plaka, koji vremenom prelazi u kamenac. Ove naslage iritiraju desni, izazivaju upalu i mogu doprineti njihovom povlačenju, posebno kod pacijenata koji već imaju tanje ili osetljivije desni.

3. Nepravilna tehnika pranja zubaa

Snažno horizontalno „ribanje“ zuba i tvrde četkice mogu mehanički oštetiti desni i dovesti do povlačenja.

4. Nepravilan položaj zuba

Kada je zub van zubnog niza, kost oko njega je tanja, pa je i gingiva sklonija povlačenju.

5. Tanak “biotip” desni

Neki pacijenti imaju urođeno tanje, osetljivije i desni sklonije povlačenju.

6. Nisko pripojeni frenulum

Sluzokožni nabori (frenulumi) koji spajaju usnu sa desnima nekada mogu da povlače desni pri govoru i žvakanju i doprinose recesiji.

7. Neadekvatni ispuni i protetske nadoknade

Loše postavljene plombe, krunice i mostovi mogu izazvati iritaciju i povlačenje desni.

Kako recesija utiče na čišćenje zuba i zdravlje desni?

Kada se desni povuku, otkrije se deo zuba koji je inače zaštićen – vrat ili koren. Ove površine su osetljivije, ali i morfološki drugačije od gleđi, pa se dentalni plak na njima taloži brže i u većoj količini. Mnogi pacijenti zbog neprijatnosti ili osetljivosti nesvesno izbegavaju dovoljno temeljno pranje upravo tamo gde je najpotrebnije. Nagomilani plak i kamenac lako izazivaju upalu gingive u tom području, što dodatno oštećuje potporna tkiva zuba. Ovo posebno predstavlja problem kod pacijenata koji već imaju smanjenu koštanu potporu – bilo zbog parodontopatije, anatomije ili položaja zuba. Kod njih ponovljene upale mogu ubrzati dalju resorpciju kosti, što povećava rizik od progresivnog povlačenja desni, gubitka stabilnosti zuba i, u uznapredovalim slučajevima, do njegovog gubitka.

Lečenje povlačenja desni

Cilj terapije povlačenja desni je, pre svega, da se zaustavi dalji gubitak tkiva, a zatim, kada postoje uslovi, da se prekrije ogoljeni koren zuba i očuva njegova potpora. Način lečenja zavisi od uzroka recesije, zbog čega je pravilna dijagnostika prvi i najvažniji korak. Lečenje se najčešće sprovodi u dve faze.

I faza – uklanjanje faktora koji uzrokuju recesiju

U prvoj fazi akcenat je na utvrđivanju faktora koji su doveli do povlačenja desni. To mogu biti parodontopatija, nisko pripojen frenulum, neadekvatna tehnika pranja zuba, loše navike, ortodontske nepravilnosti, kao i neadekvatni ispuni ili protetske nadoknade koje iritiraju gingivu. Bez uklanjanja ili korekcije ovih faktora, nijedna terapija ne može dati stabilne dugoročne rezultate.

U skladu sa kliničkim nalazom, uklanjaju se naslage kamenca i plaka, sprovodi se edukacija pacijenta o pravilnoj tehnici pranja zuba, uz preporuku odgovarajuće četkice i pomoćnih sredstava za higijenu. Po potrebi se koriguju ili zamenjuju neodgovarajući ispuni i protetske nadoknade, kao i faktori koji mehanički dovode do povlačenja desni (frenulum). Istovremeno se primenjuju sredstva za smanjenje osetljivosti dentina, kako bi se omogućilo bezbolno i temeljno održavanje higijene.

Ova faza ima ključnu ulogu u smirivanju upale desni i predstavlja neophodan preduslov za dalji terapijski plan, uključujući i eventualno hirurško lečenje.

II faza – hirurško lečenje recesije

Kada se sanira upala desni i uspostavi dobra oralna higijena, parodontolog procenjuje da li je indikovana hirurška terapija. Ova faza se ne sprovodi kod svakog pacijenta, već samo u slučajevima kada se proceni da je moguće i opravdano dodatno zaštititi zub i potporna tkiva.

Hirurško lečenje ima za cilj da se, kada god je to moguće, prekriva ogoljeni koren zuba, ojačaju desni i obezbedi stabilnija i dugotrajnija potpora. Postoji više različitih načina na koje se ovaj problem može rešiti, a izbor metode uvek je individualan i zavisi od veličine recesije, stanja kosti, debljine desni i kvaliteta okolnog tkiva.

U nekim slučajevima koristi se postojeće tkivo u neposrednoj blizini zuba, koje se pažljivo pomera i postavlja preko ogoljenog korena. Kada to nije moguće zbog nedostatka kvalitetnog tkiva, uzima se tanki sloj vezivnog tkiva sa nepca i presađuje preko korena.

U situacijama kada prekrivanje korena nije indikacija, hirurška terapija ima za cilj jačanje desni i sprečavanje daljeg povlačenja.

Kako izgleda hirurška intervencija?

Hirurško lečenje povlačenja desni izvodi se u lokalnoj anesteziji i za pacijenta je bezbolno. Nakon što se anestezija postigne, parodontolog pažljivo priprema operativno polje, bilo da se radi o pomeranju postojećeg tkiva ili pripremi mesta za transplantaciju. U zavisnosti od indikacije, ogoljeni koren zuba se prekriva režnjem ili transplantatom, koji se precizno pozicionira i fiksira finim šavovima kako bi se obezbedili optimalni uslovi za zarastanje.

Po završetku zahvata, operisano područje se po potrebi štiti posebnim hirurškim pakovanjem koje dodatno štiti ranu u prvim danima oporavka. Zarastanje je brzo – konci se obično skidaju nakon 7–10 dana, a desni dobijaju krajnji izgled u narednim nedeljama. Uz pravilnu postoperativnu negu i redovne kontrole, rezultati ovih intervencija su dugotrajni i omogućavaju bolju zaštitu zuba, lakše održavanje higijene, zdravije i stabilnije desni.

Pravovremena dijagnostika i odgovarajuća terapija imaju ključnu ulogu u zaustavljanju povlačenja desni i očuvanju potpornog aparata zuba. Pravilan izbor terapije, u kombinaciji sa dobrom oralnom higijenom i redovnim kontrolama, ključan je za dugoročno očuvanje zdravlja desni i stabilnosti zuba. Ako imate nedoumice ili primećujete promene na desnima, kontaktirajte nas i zakažite pregled u našoj ordinaciji.

U nastavku odgovaramo na najčešća pitanja pacijenata u vezi sa lečenjem povlačenja desni.

Najčešće postavljana pitanja

Da li operacija prekrivanja korena boli?

Ne. Zahvat se radi u lokalnoj anestezijoi. Nakon intervencije moguća je blaga nelagodnost dan–dva.

Da li se povučene desni mogu same vratiti?

Ne. Jednom povučene desni se ne mogu spontano vratiti na prvobitni položaj. Terapijom se može zaustaviti dalje povlačenje, a u određenim slučajevima i hirurški prekriti ogoljeni koren zuba.

Da li se ogoljeni koren može uvek prekriti?

Ne uvek. Mogućnost prekrivanja zavisi od više faktora, kao što su veličina recesije, količina i kvalitet desni, stanje kosti i položaj zuba. Parodontolog nakon pregleda procenjuje koje su mogućnosti i očekivani rezultati terapije.

Odakle se uzima transplantat za prekrivanje korena?

Najčešće se uzima tanak sloj vezivnog tkiva sa nepca. Mesto sa kog se tkivo uzima brzo zarasta i u većini slučajeva ne predstavlja dugotrajniju neprijatnost za pacijenta.

Da li se recesija može ponovo javiti nakon lečenja?

Može, ukoliko se ne uklone uzroci koji su doveli do povlačenja ili se ne održava adekvatna oralna higijena. Zato su pravilna tehnika pranja zuba, redovne kontrole i praćenje saveta parodontologa ključni za dugoročne rezultate.

Koliko traje zahvat?

U proseku od 45 do 90 minuta, u zavisnosti od broja zuba.

Možda će vas zanimati

Otkrijte još stručnih saveta i praktičnih vodiča iz našeg bloga.